Model
W 1965 r. psycholog Bruce Tuckman, analizując badania nad małymi grupami, opisał cztery etapy rozwoju grupy. W 1977 r. wraz z Mary Ann Jensen dodał piąty.
| Etap | Co się dzieje w grupie | Czego potrzebuje od lidera |
|---|---|---|
| Formowanie (forming) | ostrożność, uprzejmość, niepewność ról, zależność od lidera | jasności celu, struktury, wzajemnego poznania się |
| Docieranie się (storming) | napięcia, spory o role, władzę i sposób działania, kwestionowanie lidera | spokoju, prowadzenia konfliktu, wysłuchania wszystkich |
| Normowanie (norming) | ustalanie zasad, rośnie zaufanie i spójność | wspólnego ustalenia norm, delegowania |
| Działanie (performing) | wysoka efektywność, samodzielność, elastyczne role | wsparcia, delegowania, wyzwań, nieprzeszkadzania |
| Zakończenie (adjourning) | kończenie zadania, żegnanie się | podsumowania, docenienia, przejścia |
Wnioski praktyczne
- Faza docierania się jest normalna. Wiele grup traktuje pierwsze konflikty jako znak porażki, tymczasem to etap, którego nie da się ominąć. Zob. rozwiązywanie konfliktów.
- Rozwój nie jest liniowy - zmiana składu, lidera lub zadania może cofnąć zespół do wcześniejszej fazy.
- Styl lidera zmienia się z fazą - od bardziej dyrektywnego na początku do delegowania w fazie działania; podobnie jak w przywództwie sytuacyjnym.
Ocena
Model jest prosty i bardzo popularny, choć krytykowany za uproszczenia; inne badania (np. model równowagi przerywanej Connie Gersick, 1988) pokazują, że niektóre zespoły zmieniają się skokowo, zwłaszcza w połowie czasu przeznaczonego na zadanie. Mimo to model Tuckmana pozostaje użytecznym językiem do rozmowy o tym, co dzieje się w grupie.
W małej grupie wspólnotowej
Nowa grupa dzielenia czy nowy zespół animatorów przechodzi te same fazy. Lider małej grupy może pomóc: od początku zawrzeć kontrakt (cel, zasady, poufność), spokojnie przeprowadzić grupę przez napięcia, a na koniec roku dobrze zamknąć etap - podziękować i podsumować. „Proces grupowy” i „kontrakt i praca z celem” to moduły kursu Narzędziownik Animatora i Lidera Akademii Przywództwa.
Źródła
B. W. Tuckman, Developmental sequence in small groups, Psychological Bulletin 63 (1965) B. W. Tuckman, M. A. C. Jensen, Stages of small-group development revisited, Group & Organization Studies 2 (1977) C. J. G. Gersick, Time and transition in work teams, Academy of Management Journal 31 (1988) Akademia Przywództwa, Narzędziownik Animatora i Lidera, akademiaprzywodztwa.pl/narzedziownik