Problemy techniczne i adaptacyjne
Ronald A. Heifetz z Harvard Kennedy School (Leadership Without Easy Answers, 1994) rozróżnił dwa rodzaje wyzwań:
| Wyzwania techniczne | Wyzwania adaptacyjne | |
|---|---|---|
| Problem | jasno zdefiniowany | trudny do zdefiniowania |
| Rozwiązanie | znane, dostarcza je ekspert | nieznane, wymaga uczenia się |
| Kto pracuje | autorytet, specjalista | sami zainteresowani |
| Przykład | naprawa nagłośnienia w kościele | spadek zaangażowania młodych we wspólnocie |
Najczęstszym błędem liderów jest traktowanie wyzwań adaptacyjnych jak technicznych: szukanie szybkiej recepty, reorganizacji czy nowego programu, gdy w rzeczywistości ludzie muszą zmienić nawyki, priorytety lub sposoby myślenia.
Zasady przywództwa adaptacyjnego
Heifetz, Linsky i Grashow opisują m.in.:
- wejście na balkon - spojrzenie na sytuację z dystansu, a nie tylko z „parkietu”;
- rozpoznanie wyzwania adaptacyjnego i nazwanie go;
- regulowanie napięcia - utrzymanie ludzi w „produktywnej strefie dyskomfortu”: na tyle dużego, by się zmieniali, i na tyle małego, by nie uciekali;
- utrzymanie uwagi na trudnych sprawach, zamiast pozwalać na ich unikanie;
- oddanie pracy ludziom - lider nie rozwiązuje problemu za nich;
- ochrona głosów z dalszych szeregów, które często wskazują na prawdziwy problem.
Przywództwo bez władzy
Heifetz podkreśla różnicę między autorytetem (formalną pozycją) a przywództwem (aktywnością). Można mieć autorytet i nie przewodzić, i można przewodzić bez autorytetu. Przywództwo adaptacyjne jest ryzykowne, bo oznacza rozczarowywanie ludzi, którzy oczekują od lidera gotowych odpowiedzi.
We wspólnocie
Wiele wyzwań, które wymienia preambuła Białej Księgi - przeciążenie liderów, osłabienie zaufania, trudności w sukcesji - ma charakter adaptacyjny. Nie rozwiąże ich jedna procedura; potrzebne jest wspólne rozeznawanie i przewodzenie zmianie.
Źródła
R. A. Heifetz, Leadership Without Easy Answers, Harvard University Press 1994 R. A. Heifetz, D. L. Laurie, The Work of Leadership, Harvard Business Review 1997 R. A. Heifetz, M. Linsky, Leadership on the Line, Harvard Business School Press 2002 R. Heifetz, A. Grashow, M. Linsky, The Practice of Adaptive Leadership, Harvard Business Press 2009