Model kontyngencyjny Fiedlera

Założenia

Fred E. Fiedler (A Theory of Leadership Effectiveness, 1967) jako pierwszy systematycznie połączył styl lidera z sytuacją. W przeciwieństwie do przywództwa sytuacyjnego Fiedler uważał, że styl lidera jest względnie stały - zamiast zmieniać styl, lepiej dopasować lidera do sytuacji albo sytuację do lidera.

Pomiar stylu: skala LPC

Styl mierzy się skalą LPC (Least Preferred Co-worker): lider opisuje osobę, z którą najtrudniej mu się współpracowało. Kto opisuje ją dość życzliwie (wysokie LPC), jest uznawany za zorientowanego na relacje; kto bardzo negatywnie (niskie LPC) - za zorientowanego na zadanie.

Korzystność sytuacji

Sytuację opisują trzy czynniki (w kolejności wagi):

1. relacje lider - członkowie (dobre lub złe),
2. struktura zadania (wysoka lub niska),
3. władza wynikająca ze stanowiska (silna lub słaba).

Powstaje osiem typów sytuacji, od bardzo korzystnych do bardzo niekorzystnych.

Główny wniosek

• W sytuacjach bardzo korzystnych lub bardzo niekorzystnych lepiej sprawdzają się liderzy zorientowani na zadanie.
• W sytuacjach umiarkowanie korzystnych lepiej sprawdzają się liderzy zorientowani na relacje.

Ocena

Model ma solidne, choć niejednoznaczne wsparcie empiryczne. Krytykowano zwłaszcza skalę LPC (nie wiadomo dokładnie, co mierzy) oraz założenie, że lider nie może zmienić stylu. Zasługą Fiedlera jest jednak to, że na stałe wprowadził do nauki myśl, iż skuteczność zależy od kontekstu. Zob. też teoria ścieżki-celu.