Podejście behawioralne

Od cech do zachowań

Po krytyce teorii cech badacze zaczęli pytać nie „kim jest lider?”, lecz „co robi lider?”. Zachowań - w przeciwieństwie do cech wrodzonych - można się uczyć, więc podejście to dało podstawę dla szkoleń liderów.

Badania Lewina

Jeszcze przed wojną Kurt Lewin, Ronald Lippitt i Ralph White porównywali w grupach chłopców style autokratyczny, demokratyczny i leseferystyczny (1939) - zob. style przywództwa Lewina.

Badania z Ohio State University

Od 1945 r. zespół z Ohio State University (m.in. Ralph Stogdill, Carroll Shartle) opracował kwestionariusz opisu zachowań lidera (LBDQ). Analizy wyłoniły dwa niezależne wymiary:

• inicjowanie struktury (initiating structure) - określanie zadań, ról, standardów i terminów;
• względność (consideration) - szacunek, zaufanie, troska o samopoczucie ludzi.

Lider może być wysoko lub nisko w każdym z tych wymiarów niezależnie.

Badania z University of Michigan

Równolegle zespół Rensisa Likerta z University of Michigan opisał liderów zorientowanych na zadania (production-oriented) i zorientowanych na pracowników (employee-oriented). Wnioski wskazywały, że lepsze wyniki osiągali częściej liderzy zorientowani na ludzi.

Siatka kierownicza Blake'a i Mouton

W 1964 r. Robert Blake i Jane Mouton przedstawili siatkę kierowniczą (Managerial Grid), zestawiając troskę o wyniki (oś pozioma) i troskę o ludzi (oś pionowa), każda w skali 1-9. Wyróżnili m.in. style: zubożały (1,1), „klub towarzyski” (1,9), zadaniowy (9,1), średniak (5,5) i zespołowy (9,9). Za ideał uznali styl 9,9 - wysoką troskę jednocześnie o zadanie i o ludzi.

Ocena

Podejście behawioralne pokazało, że przywództwo ma dwa filary: zadanie i relację. Nie udało się jednak znaleźć jednego stylu skutecznego zawsze i wszędzie, co doprowadziło do teorii sytuacyjnych: modelu Fiedlera, teorii ścieżki-celu i przywództwa sytuacyjnego.

Dla lidera wspólnoty wniosek jest praktyczny: troska o ludzi nie zastępuje jasnych zadań i terminów, a skuteczność nie może odbywać się kosztem relacji.