Przywództwo transakcyjne

Wymiana

Pojęcie wprowadził James MacGregor Burns (1978), opisując przywództwo, w którym lider i prowadzeni wymieniają się tym, czego potrzebują: pracę za wynagrodzenie, poparcie za obietnice, wysiłek za uznanie. Bernard Bass w modelu pełnego zakresu przywództwa opisał jego składniki:

• warunkowe nagradzanie (contingent reward) - lider uzgadnia cele i nagradza ich osiągnięcie;
• aktywne zarządzanie przez wyjątki - lider monitoruje pracę i koryguje błędy na bieżąco;
• pasywne zarządzanie przez wyjątki - lider interweniuje dopiero, gdy pojawi się problem.

Na końcu skali znajduje się styl leseferystyczny, czyli unikanie przywództwa - zob. style przywództwa Lewina.

Ocena

Metaanaliza Judge'a i Piccolo (2004) wykazała, że warunkowe nagradzanie jest zaskakująco skuteczne - w niektórych analizach porównywalnie z przywództwem transformacyjnym. Pasywne zarządzanie przez wyjątki i styl leseferystyczny wiążą się natomiast ze słabymi wynikami.

Silne strony: przejrzystość oczekiwań, sprawiedliwość, przewidywalność. Słabości: motywacja zewnętrzna, ograniczone zaangażowanie, słabe przygotowanie do zmiany.

We wspólnocie

W organizacjach opartych na wolontariacie i misji „transakcja” jest ograniczona - nie ma pensji ani awansów. Ale jej elementy pozostają ważne: jasne zadania, termin, informacja zwrotna i docenienie. Brak tych elementów często prowadzi do frustracji wolontariuszy. Dobry lider łączy przejrzystość przywództwa transakcyjnego z inspiracją przywództwa transformacyjnego.