Teoria wymiany lider - członek (LMX)

Relacja w centrum

Większość teorii przywództwa opisuje lidera albo sytuację. Teoria LMX (leader-member exchange), rozwijana od lat 70. przez George'a Graena i współpracowników (początkowo jako model VDL - vertical dyad linkage), skupia się na relacji między liderem a każdą osobą z osobna.

Grupa wewnętrzna i zewnętrzna

Wczesne badania pokazały, że liderzy nie traktują wszystkich jednakowo:

• z częścią osób tworzą relacje oparte na zaufaniu, szacunku i wzajemnym zobowiązaniu - to grupa wewnętrzna, która dostaje więcej informacji, wpływu i zadań rozwojowych;
• z innymi relacja ogranicza się do formalnego kontraktu - to grupa zewnętrzna.

Badania (m.in. metaanalizy Gerstnera i Daya, 1997; Dulebohna i in., 2012) konsekwentnie pokazują, że wysoka jakość LMX wiąże się z lepszymi wynikami, większym zaangażowaniem, satysfakcją i mniejszą rotacją.

Budowanie partnerstwa

Graen i Uhl-Bien (1995) opisali przejście od relacji „obcego”, przez „znajomego”, do dojrzałego partnerstwa. Zalecenie praktyczne: lider powinien świadomie oferować wysokiej jakości relację wszystkim, a nie tylko tym, którzy są mu bliscy.

Ryzyka

• Podział na grupy może być odbierany jako niesprawiedliwość i faworyzowanie.
• We wspólnotach tworzą się „kręgi wtajemniczonych” wokół lidera, które zamykają drogę innym i utrudniają korektę.

Jezus miał krąg najbliższych (Piotr, Jakub, Jan), ale jednocześnie posyłał wszystkich uczniów i zwracał się do tych na marginesie. Dobry lider buduje bliskie relacje, ale dba o sprawiedliwość i otwartość. Zob. zaufanie, bezpieczeństwo psychologiczne.