Książka i model
Patrick Lencioni przedstawił model w książce The Five Dysfunctions of a Team (2002; pol. Pięć dysfunkcji pracy zespołowej), napisanej w formie opowieści o nowej prezes firmy, która odbudowuje skłócony zespół zarządu. Model przedstawia się jako piramidę - każda dysfunkcja wynika z poprzedniej.
Pięć dysfunkcji
| Poziom | Dysfunkcja | Objawy | Przeciwieństwo |
|---|---|---|---|
| 1 (podstawa) | Brak zaufania | ukrywanie błędów i słabości, nieproszenie o pomoc | zaufanie oparte na wrażliwości |
| 2 | Lęk przed konfliktem | sztuczna harmonia, nudne spotkania, rozmowy „na korytarzu” | otwarta, rzeczowa dyskusja o pomysłach |
| 3 | Brak zaangażowania | niejasne decyzje, ciągłe wracanie do tych samych spraw | jasne decyzje, które wszyscy popierają |
| 4 | Unikanie odpowiedzialności | tolerowanie przeciętności, brak wzajemnego upominania | wzajemne rozliczanie się z zobowiązań |
| 5 (szczyt) | Nieprzywiązywanie wagi do wyników | ego, status i interes działu ponad wspólny cel | koncentracja na wspólnych rezultatach |
Logika modelu
- Bez zaufania ludzie nie odważą się na szczery konflikt o pomysły.
- Bez konfliktu - bez wypowiedzenia swoich racji - nie zaangażują się w decyzję. Lencioni: ludzie nie muszą się zgadzać, by się zaangażować, ale muszą czuć się wysłuchani.
- Bez zaangażowania nikt nie będzie rozliczał innych z tego, czego sam nie poparł.
- Bez odpowiedzialności ludzie skupiają się na własnych interesach zamiast na wynikach zespołu.
Zadanie lidera
Lider powinien jako pierwszy pokazać wrażliwość (przyznać się do błędu), wydobywać ukryte konflikty („kopanie” - mining for conflict), domykać dyskusje jasną decyzją, konfrontować trudne zachowania i stawiać wspólne cele ponad indywidualne.
Ocena i zastosowanie
Model jest popularny w praktyce i warsztatach; nie był tworzony na podstawie badań naukowych, ale jego elementy są zbieżne z badaniami nad zaufaniem, bezpieczeństwem psychologicznym i konfliktem zadaniowym.
We wspólnotach kościelnych szczególnie częsta jest druga dysfunkcja: pobożna „sztuczna harmonia”, w której trudne sprawy omawia się poza spotkaniem. „Środowisko wzrostu i dysfunkcje zespołu” to jeden z modułów kursu Narzędziownik Animatora i Lidera Akademii Przywództwa. Zob. Patrick Lencioni, zespołowe przywództwo.
Źródła
P. Lencioni, The Five Dysfunctions of a Team: A Leadership Fable, Jossey-Bass 2002 (pol. Pięć dysfunkcji pracy zespołowej) P. Lencioni, Overcoming the Five Dysfunctions of a Team, Jossey-Bass 2005 Akademia Przywództwa, Narzędziownik Animatora i Lidera, akademiaprzywodztwa.pl/narzedziownik