Selekcja i przygotowanie liderów

Zapis Białej Księgi

Zaburzenia u liderów - właściwa selekcja i przygotowanie do służby. Krytyczne znaczenie ma rozeznanie dojrzałości emocjonalnej i psychicznej kandydatów. Proces formacji i selekcji powinien minimalizować ryzyko nadużyć i kryzysów osobistych.

Ciemna strona przywództwa

Nie każdy, kto chce prowadzić, powinien to robić - i nie każdy, kto skutecznie porywa ludzi, jest bezpieczny dla wspólnoty. Psychologia przywództwa opisuje tzw. ciemną trójkę cech (narcyzm, makiawelizm, psychopatia), które mogą ułatwiać zdobycie pozycji lidera, a jednocześnie prowadzić do manipulacji i nadużyć. Barbara Kellerman w książce Bad Leadership (2004) pokazała, że złe przywództwo jest zjawiskiem częstym i zawsze współtworzonym przez otoczenie, które je toleruje.

We wspólnotach religijnych ryzyko jest szczególne, bo autorytet duchowy łatwo pomylić z autorytetem osobistym. Preambuła Białej Księgi wymienia ryzyko nadużyć jako jedno z kluczowych wyzwań.

Biblijne kryteria

List do Tymoteusza wymienia warunki dla tych, którzy mają przewodzić wspólnocie: m.in. nienaganność, trzeźwość, opanowanie, gościnność, zdolność nauczania, łagodność, brak chęci zysku, dobre prowadzenie własnego domu i dojrzałość w wierze - „nie neofita, żeby wbiwszy się w pychę nie wpadł w diabelskie potępienie” (1 Tm 3,1-7). Kryteria dotyczą przede wszystkim charakteru, a nie talentów.

Na co zwracać uwagę

• Stabilność emocjonalna - jak kandydat reaguje na stres, krytykę, porażkę?
• Zdolność przyjmowania informacji zwrotnej - czy słucha, czy się broni?
• Relacje - czy ma bliskie, zdrowe więzi poza służbą?
• Motywacja - służba czy potrzeba podziwu i kontroli?
• Szacunek dla granic - własnych i cudzych.
• Historia - jak funkcjonował w poprzednich rolach i wspólnotach?

Dobre praktyki

• Proces powoływania liderów rozciągnięty w czasie, z okresem próbnym (zob. metoda uczniowska).
• Rozeznanie zespołowe, a nie decyzja jednej osoby.
• Rozmowy z osobami, które znały kandydata wcześniej.
• Przy poważnych wątpliwościach - konsultacja ze specjalistą (psychologiem).
• Szkolenie z zasad ochrony dzieci, młodzieży i osób bezbronnych przed rozpoczęciem służby.
• Stałe towarzyszenie po powołaniu: mentoring i okresowa ocena.