Pojęcie
Termin inteligencja emocjonalna (emotional intelligence, EI) wprowadzili do psychologii Peter Salovey i John Mayer (1990), definiując ją jako zdolność do monitorowania własnych i cudzych emocji, rozróżniania ich i wykorzystywania tej wiedzy w myśleniu i działaniu. Szeroko spopularyzował ją Daniel Goleman w książce Emotional Intelligence (1995; pol. Inteligencja emocjonalna).
Model Golemana
W artykule What Makes a Leader? (HBR, 1998) Goleman opisał pięć składników inteligencji emocjonalnej w pracy lidera:
| Składnik | Znaczenie |
|---|---|
| Samoświadomość | rozumienie własnych emocji, mocnych i słabych stron, wartości |
| Samoregulacja | panowanie nad impulsami, refleksja przed działaniem |
| Motywacja | zaangażowanie wykraczające poza pieniądze i status |
| Empatia | rozumienie emocji i perspektywy innych |
| Umiejętności społeczne | budowanie relacji, sieci, współpracy |
W późniejszym modelu (z R. Boyatzisem) cztery obszary to: samoświadomość, samozarządzanie, świadomość społeczna i zarządzanie relacjami.
Goleman twierdził, że przy wysokich stanowiskach to właśnie EI, bardziej niż IQ i wiedza techniczna, odróżnia liderów wybitnych od przeciętnych.
Spory naukowe
- Model zdolności (Mayer, Salovey, Caruso; test MSCEIT) traktuje EI jako rodzaj inteligencji.
- Modele mieszane (Goleman, Bar-On) łączą zdolności z cechami osobowości i kompetencjami.
Krytycy wskazują, że niektóre popularne tezy (np. że EI „liczy się dwa razy bardziej niż IQ”) są przesadzone. Metaanalizy potwierdzają jednak umiarkowany związek EI z efektywnością pracy i przywództwa, zwłaszcza w zawodach wymagających pracy z ludźmi (np. Joseph i Newman, 2010).
Dlaczego ważna dla liderów wspólnot
We wspólnotach przywództwo opiera się prawie wyłącznie na relacjach i wpływie, a nie na władzy formalnej. Lider musi radzić sobie z własnym zmęczeniem, rozczarowaniem i złością oraz odczytywać nastroje grupy. Dojrzałość emocjonalna to też jedno z kryteriów w selekcji liderów w Białej Księdze.
Tradycja chrześcijańska zna bliskie pojęcia: cnotę umiarkowania i łagodności, rachunek sumienia jako trening samoświadomości, miłosierdzie jako empatię w działaniu. Zob. cnoty kardynalne, style przywództwa Golemana, Daniel Goleman.
Źródła
P. Salovey, J. D. Mayer, Emotional intelligence, Imagination, Cognition and Personality 9 (1990) D. Goleman, Emotional Intelligence, Bantam 1995 (pol. Inteligencja emocjonalna) D. Goleman, What Makes a Leader?, Harvard Business Review 1998 D. L. Joseph, D. A. Newman, Emotional intelligence: An integrative meta-analysis and cascading model, Journal of Applied Psychology 95 (2010)