Przywództwo chrześcijańskie

Odwrócona piramida

Centralny tekst o przywództwie w Ewangelii to odpowiedź Jezusa na prośbę Jakuba i Jana o pierwsze miejsca. Jezus przeciwstawia dwa modele władzy: „Wiecie, że ci, którzy uchodzą za władców narodów, uciskają je, a ich wielcy dają im odczuć swoją władzę. Nie tak będzie między wami. Lecz kto by między wami chciał stać się wielkim, niech będzie sługą waszym” (Mk 10,42-43). Uzasadnieniem jest Jego własna droga: „Syn Człowieczy nie przyszedł, aby Mu służono, lecz żeby służyć i dać swoje życie na okup za wielu” (Mk 10,45).

Podobną myśl wyraża Mk 9,35: „Jeśli kto chce być pierwszym, niech będzie ostatnim ze wszystkich i sługą wszystkich” - na ten werset powołuje się preambuła Białej Księgi Dobrych Praktyk Liderskich. Najmocniejszym obrazem jest umycie nóg uczniom podczas Ostatniej Wieczerzy (J 13,1-17): Nauczyciel i Pan wykonuje pracę sługi i mówi: „Dałem wam bowiem przykład” (J 13,15).

Obrazy lidera w Biblii

• Pasterz - zna owce, prowadzi, broni, szuka zagubionych (Ez 34; J 10,11-16). Pierwszy List św. Piotra wzywa starszych, by paśli trzodę dobrowolnie, nie dla zysku i nie panując nad powierzonymi sobie ludźmi, lecz będąc dla nich wzorem (1 P 5,1-4).
• Szafarz (rządca) - zarządza tym, co nie jest jego własnością, i zda z tego sprawę (Łk 12,42-48; 1 Kor 4,1-2).
• Sługa - wielkość mierzy się służbą, nie pozycją.
• Budowniczy - jak Nehemiasz, który odbudowuje mury Jerozolimy.

Przywództwo a władza w nauczaniu Kościoła

Katechizm Kościoła Katolickiego przypomina, że władza jest potrzebna społeczności, ale jej uprawnienie wynika z służby dobru wspólnemu, a sprawujący ją nie mogą działać w sposób despotyczny (KKK 1897-1904). Sobór Watykański II w Gaudium et spes opisuje człowieka jako istotę, która „nie może odnaleźć się w pełni inaczej, jak tylko poprzez bezinteresowny dar z siebie samego” (GS 24) - to antropologiczne zakorzenienie przywództwa jako daru.

Ważnym kontekstem jest też wezwanie świeckich do odpowiedzialności w Kościele i świecie (Christifideles laici, 1988) oraz dokument Papieskiej Rady Iustitia et Pax Powołanie lidera biznesu (2012), który ukazuje przywództwo w gospodarce jako powołanie, a nie tylko zawód. Zob. powołanie lidera.

Cechy charakterystyczne

Związki z naukami o przywództwie

Wiele współczesnych koncepcji jest bliskich Ewangelii, choć nie zawsze z niej wyrasta: przywództwo służebne Roberta Greenleafa, przywództwo piątego poziomu Jima Collinsa (pokora i determinacja), przywództwo autentyczne. Przywództwo chrześcijańskie korzysta z wiedzy nauk społecznych, ale ocenia ją w świetle Ewangelii i nauczania Kościoła. Jak podkreśla preambuła Białej Księgi, zdrowe przywództwo „nie jest celem samym w sobie, jest narzędziem rozwoju ludzi i realizacji misji”.