Style i modele
Przywództwo służebne
Koncepcja Roberta K. Greenleafa (1970), według której prawdziwy lider jest najpierw sługą. Miarą przywództwa jest to, czy ludzie, którym się służy, wzrastają jako osoby.
Przywództwo transformacyjne
Styl, w którym lider inspiruje ludzi do wykraczania poza własny interes dla wspólnego celu i podnosi ich motywację i moralność. Opisany przez J. M. Burnsa (1978) i rozwinięty przez B. Bassa (1985) w modelu czterech „I”.
Przywództwo transakcyjne
Styl oparty na wymianie między liderem a prowadzonymi: jasne oczekiwania, nagrody za ich spełnienie i korekta odchyleń. Skuteczny w utrzymaniu porządku, niewystarczający do zmiany.
Przywództwo sytuacyjne
Model Paula Herseya i Kena Blancharda: lider dopasowuje styl - instruowanie, wspieranie, współpracę lub delegowanie - do poziomu rozwoju osoby w konkretnym zadaniu.
Model kontyngencyjny Fiedlera
Pierwsza duża teoria sytuacyjna (1967): skuteczność lidera zależy od dopasowania jego stylu - zadaniowego lub relacyjnego - do korzystności sytuacji.
Teoria ścieżki i celu
Teoria Roberta House'a (1971): zadaniem lidera jest ułatwić ludziom drogę do celu - wyjaśnić ścieżkę, usunąć przeszkody i zapewnić wsparcie, dobierając styl do osób i zadania.
Teoria wymiany lider - członek (LMX)
Teoria skupiona na jakości relacji lidera z każdą osobą z osobna. Liderzy tworzą relacje o różnej jakości - „grupę wewnętrzną” i „grupę zewnętrzną” - co silnie wpływa na zaangażowanie ludzi.
Przywództwo autentyczne
Przywództwo oparte na samoświadomości, przejrzystości w relacjach, wewnętrznej postawie moralnej i zrównoważonym przetwarzaniu informacji. Spopularyzowane przez Billa George'a i rozwinięte naukowo przez Avolio i Gardnera.
Style przywództwa Lewina
Klasyczny podział na styl autokratyczny, demokratyczny i leseferystyczny, wywodzący się z eksperymentów Kurta Lewina, Ronalda Lippitta i Ralpha White'a z 1939 r.
Przywództwo adaptacyjne
Koncepcja Ronalda Heifetza: przywództwo to mobilizowanie ludzi do zmierzenia się z wyzwaniami adaptacyjnymi, które wymagają zmiany ich wartości, przekonań i zachowań - a nie tylko eksperckich rozwiązań.
Pięć poziomów przywództwa (Maxwell)
Model Johna C. Maxwella opisujący rozwój wpływu lidera: od pozycji, przez przyzwolenie, wyniki i rozwijanie ludzi, po szczyt - szacunek wynikający z tego, kim lider jest i co zrobił dla innych.
Przywództwo piątego poziomu (Collins)
Odkrycie zespołu Jima Collinsa: firmy, które przeszły „od dobrych do wielkich”, prowadzili liderzy łączący głęboką osobistą pokorę z niezłomną wolą zawodową.
Sześć stylów przywództwa Golemana
Typologia Daniela Golemana (2000): styl przymuszający, wizjonerski, afiliacyjny, demokratyczny, nadający tempo i coachingowy. Najlepsi liderzy posługują się kilkoma stylami, zależnie od sytuacji.